قرارداد کار، سند اصلی رابطه کارگر و کارفرماست و بیشتر اختلافات کارگاهی از قراردادهای ناقص یا غیراستاندارد شروع میشود. شناخت انواع قرارداد و بندهای الزامی آن، هم برای کارفرما ریسک حقوقی را کم میکند و هم حقوق کارگر را تضمین میکند.
انواع قرارداد کار
۱) قرارداد دائم (غیرموقت)
در کارهایی با ماهیت مستمر، اگر مدتی در قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائم تلقی میشود. فسخ آن تنها در چارچوب قانون (ماده ۲۷ قانون کار) ممکن است.
۲) قرارداد موقت (مدت معین)
رایجترین نوع قرارداد در ایران؛ حتی در کارهای مستمر، تعیین مدت (مثلاً یکساله) مجاز است. پایان مدت، پایان تعهد است اما تمدیدهای مکرر، حقوق سنوات و مزایای پایان کار را از بین نمیبرد.
۳) قرارداد کار معین
برای انجام یک پروژه مشخص (مثلاً نصب یک سیستم) بسته میشود و با تحویل کار خاتمه مییابد.
۴) دوره آزمایشی
حداکثر یک ماه برای کارگران ساده و سه ماه برای کارگران ماهر و متخصص؛ در همین دوره هم بیمه و دستمزد کامل الزامی است.
بندهای الزامی قرارداد کار (ماده ۱۰ قانون کار)
- مشخصات دقیق طرفین؛
- نوع کار، حرفه یا وظیفهای که کارگر باید انجام دهد؛
- حقوق یا مزد مبنا و لواحق آن (حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد)؛
- ساعات کار، تعطیلات و مرخصیها؛
- محل انجام کار؛
- تاریخ انعقاد و مدت قرارداد (در قرارداد موقت).
شروط باطل در قرارداد کار
هر شرطی که مزایایی کمتر از قانون کار برای کارگر در نظر بگیرد باطل است؛ حتی اگر کارگر امضا کرده باشد. نمونههای رایج:
- «کارگر حق هیچگونه ادعایی درباره بیمه ندارد» — باطل؛ بیمه تکلیف قانونی است.
- دستمزد کمتر از حداقل مصوب شورای عالی کار — باطل.
- سفیدامضا یا برگه استعفای از پیش امضاشده — فاقد اعتبار و قابل ابطال در هیئتها.
سنوات، عیدی و مزایای پایان کار
در پایان هر قرارداد (حتی یکماهه) کارگر مستحق سنوات معادل یک ماه حقوق به ازای هر سال کار و عیدی معادل دو ماه پایه حقوق (به نسبت مدت کارکرد و در سقف قانونی) است.
در فروشگاه شاورمو نمونه قراردادهای استاندارد فروش، خدمات، اجاره و شراکت — تنظیمشده توسط مشاوران حقوقی — آماده دانلود است؛ و اگر قرارداد اختصاصی میخواهید، از خدمت مشاوره تنظیم قرارداد استفاده کنید.
